មាតិកា

ទុតិយកថា
(ចោទិយកថា)
ពាក្យលំនាំ

ក្នុងព្រះគម្ពីរបកប្រែមុន  ​ក័ណ្ឌគម្ពីរនេះមានឈ្មោះថា   «ចោទិយកថា»  ។ ​ដោយប្រជាជនភាគច្រើន​មិនស្គាល់ពាក្យ   « ចោទិយកថា »នេះ  ​យើងបានដូរមកជា   « ទុតិយកថា »   ដើម្បីអោយត្រឹមត្រូវតាមភាសា​ខ្មែរផង ​ហើយមានអត្ថន័យចំនឹង គម្ពីរផង។ ​ពាក្យ   « ទុតិយកថា »   មានន័យថា  «កថាទីពីរ»  ​ពោលគឺ​«កថា​ដែលរំលឹកអំពីវិន័យឡើងវិញ»។

ផ្នែកខាងចុងនៃគម្ពីរ​«ជំរឿនប្រជាជន»​មានបរិយាយអំពីជនជាតិអ៉ីស្រាអែលចូលទៅជិតដល់ទឹកដី​សន្យា។​បន្ទាប់មក​ក្នុងក័ណ្ឌ គម្ពីរ  «ទុតិយកថា»  មានចែងអំពីសុន្ទរកថាដែលលោកម៉ូសេបានថ្លែងទៅ​កាន់ប្រជាជនអ៉ីស្រាអែល  (១.១​-​៤.៤៣​;​៤.៤៤​-​២៨.៦៨​និង​២៨.៦៩​-​៣០.២០)។​ក្នុងសុន្ទរកថាទាំង​នោះ  លោកម៉ូសេរំលឹកអំពីការអស្ចារ្យដែលព្រះជាម្ចាស់បានធ្វើ​ដើម្បី សំដែងនូវព្រះហប្ញទ័យស្រឡាញ់ដ៏​ស្មោះស្ម័គ្រ  ចំពោះប្រជារាស្ត្ររបស់ព្រះអង្គ ។ ​ព្រះអង្គបានចងសម្ពន្ធមេត្រីជាមួយពួកគេ​ព្រះអង្គដឹកនាំ​ពួកគេអស់រយៈ ពេលសែសិបឆ្នាំក្នុងវាលរហោស្ថាន​ដោយការពារពួកគេអោយរួចផុតពីកណ្តាប់ដៃរបស់​ខ្មាំងសត្រូវ​ ហើយប្រទានវិន័យអោយពួកគេ កាន់តាម​  ដោយមានព្រះបន្ទូលសន្យាជាប់ជាមួយ ផង។​

ក័ណ្ឌគម្ពីរទុតិយកថា  មិនត្រឹមតែរំលឹកឡើងវិញ  ​នូវវិន័យ​ច្បាប់​និង​បញ្ញត្តិរបស់ព្រះជាម្ចាស់ដែលមាន​ចែងទុកក្នុងគម្ពីរ វិន័យមុនៗប៉ុណ្ណោះទេ ​តែសុន្ទរកថារបស់លោកម៉ូសេដាស់តឿនប្រជាជនអ៉ីស្រាអែល​អោយនឹកដល់ព្រះហប្ញទ័យស្មោះស្ម័គ្រ របស់ព្រះជាម្ចាស់  ​ហើយលើកទឹកចិត្តពួកគេអោយរួមរស់ជាមួយ​ព្រះអង្គយ៉ាងជិតស្និទ្ធ  :   ​«អ៉ីស្រាអែលអើយ​ចូរស្តាប់!  ​មាន តែព្រះអម្ចាស់​ជាព្រះរបស់យើងមួយ​ព្រះអង្គ គត់​ដែលពិតជាព្រះអម្ចាស់។​អ្នកត្រូវស្រឡាញ់ព្រះអម្ចាស់​ជាព្រះរបស់ អ្នក  អោយ អស់ពី ចិត្តគំនិត​អស់ពី​ស្មារតី​  និង​  អស់ពីកម្លាំងកាយ»  (៦.៤-៥)។  ​

បួនចំពូកចុងក្រោយនៃក័ណ្ឌគម្ពីរនេះ  ​មានអត្ថបទពីរ  ដែលមានលក្ខណៈជាកំណាព្យ  ​គឺទំនុកតម្កើង​របស់លោកម៉ូសេ​ (ចំពូក   ៣២)  ​និង  ​ពររបស់ លោកម៉ូសេចំពោះកុលសម្ព័ន្ធទាំងដប់ពីរនៃជនជាតិអ៉ីស្រា​អែល​(ចំពូក​៣៣) ហើយមានអត្ថបទពីរ ទៀត​ដែលជាកំណត់ហេតុអំពីការតែងតាំង លោកយ៉ូស៊ូអា​អោយ​ធ្វើជាអ្នកដឹកនាំជំនួសលោកម៉ូសេ  ​(ចំពូក​  ៣១)  និង មរណ ភាពរបស់ លោកម៉ូសេ  ​(ចំពូក​  ៣៤)។

នៅផ្នែកកណ្តាលនៃ  «ទុតិយកថា»នេះ  ​មានអត្ថបទដែលហៅថា  «គម្ពីរវិន័យ»​  ហើយប្រហែលត្រូវគេ​រកឃើញនៅរជ្ជកាល ព្រះបាទយ៉ូស្យាស  (២  ពង្ស.  ២២)​និង​ជាប្រភពនៃការកែទំរង់សាសនា​នៅជំនាន់​នោះ។  ​អត្ថបទនេះ​មានឥទ្ធិ ពលទៅលើក័ណ្ឌខ្លះទៀត នៃគម្ពីរសម្ពន្ធមេត្រីចាស់  ​(ដូចជា នៅពង្សាវតារ​ក្សត្រ,​យេរេមី)  និង  សម្ពន្ធមេត្រីថ្មី  (ដូចជានៅម៉ាថាយ  ៤.​៤​-​៧  ;  ​ម៉ាកុស  ១២.​៣២)។

ក័ណ្ឌគម្ពីរទុតិយកថា​រំលឹកអ្នកអាននៅជំនាន់ដើម  និង  អ្នកអាននាបច្ចុប្បន្នកាលថា ​មនុស្សអាចរក​សុភមង្គលដ៏ពិត​ប្រាកដបាន   តែនៅពេល ណាដែលគេស្តាប់បង្គាប់ព្រះជាម្ចាស់  ដោយស្មោះស្ម័គ្រប៉ុណ្ណោះ។